مقدمه:

امروزه خودرو به يکي از ارکان زندگي روزمره انسان ها تبديل شده است تا جايي که عليرغم وجود سيستمهاي حمل و نقل عمومي مختلف ،اغلب خانواده ها خود نیز دارای خودروی اختصاصی می باشند .

پیامد افزایش خودرو، افزایش روزافزون نیاز به جای پارک است و از آنجائیکه خصوصاً در شهرهای بزرگ فضاهای قابل استفاده به شدت محدودمی باشد احداث پارکینگ چه در زیر زمین و چه در بالای سطح زمین رواج یافته است.

گازهای خروجی از موتورهای درون سوز خودروها شامل مواد سمی مانند منوکسیدکربن می باشند که می توانند درصورت جمع شدن در فضای بسته اثرات مخربی بر جانداران داشته باشند، از این رو مهندسین در زمان ساخت پارکینگ های بسته به دنبال راهی هستند که هوای آلوده را از محیط خارج کرده و هوای تمیز را جایگزین آن کنند . استفاده از فن های قوی که به کمک کانال ، هوای نقاط مختلف پارکینگ را مکیده و به خارج از محیط منتقل می کند ، راه حل عمومی است که سالیان دراز در ایران مورد استفاده قرار می گیرد .

در سال ۱۹۹۳ شرکت نونکو تجربیات کسب شده از تهویه تونلها با سیستم جت فن را در قالب تهویه پارکینگهای بسته بکار بست و امروزه سیستمی را عرضه می نماید که از تمام جهات برتری محسوسی نسبت به سیستمهای قدیمی دارد.


اصول عملکرد سیستم جت فن :

سیستم جت فن نسبت به کانال کشی دارای یک تفاوت عمده است . در این سیستم لازم نیست تمام هوای تخلیه توسط فن رانده شود بلکه در این روش حجم کوچکی از هوا توسط جت فن مکیده شده و سپس با سرعت زیاد به بیرون رانده می شود. در اثر کوبیده شدن این حجم کوچک به هوای جلوی فن ، حجم بزرگی از هوا به جلو رانده شده و علاوه بر حرکت ، با هوای اطراف خود مخلوط می شود . در این سیستم کل فضای پارکینگ بعنوان کانال عمل می نماید .

در زمان تهویه روزانه اگر آلودگی اندکی در محدوده یکی از جت فنها توسط حسگرها یافته شود ، به کار افتادن همان جت فن و آمیختن هوای آلوده آن منطقه با هوای سالم نقاط مجاور باعث پائین آمدن غلظت آلودگی تا حد مجاز خواهد شد. ولی اگر منبع تولید آلودگی بکار خود ادامه دهد یا آلودگی زیاد باشد جت فن ها به صورت زنجیره ای شروع بکار کرده و آلودگی را تا محل خروج گازهای آلوده هدایت خواهند کرد .

استراتژی سیستم جت فن :

این سیستم دارای قابلیت هایی فراتر از روش های قدیمی بکار رفته در پارکینگ ها است تا جایی که بر اساس استانداردهای آتش نشانی برخی از مناطق اروپا سیستم جت فن می تواند جایگزین سیستم تخلیه هوای پارکینگ ، درب های ضد آتش ، دیوارهای ضد آتش و اسپرینکلر شود و اینجاست که استراتژی تعریف شده برای سیستم معنا پیدا می کند . استراتژی سیستم را می توان در دو بخش عمده بررسی کرد :

۱- تهویه روزانه و تخلیه دود : در این استراتژی جت فن ها جایگزین کانال در پارکینگ می شود و سیستم ، عمل تخلیه عادی هوای پارکینگ را انجام می دهد. این سیستم قادر است درصورت پرشدن فضا از دود پس از حوادثی چون آتش سوزی ، با سرعت هوای پارکینگ را به شرایط عادی باز گرداند .

از مزایای عمده این روش نسبت به کانال کشی می توان به عدم وجود فضاهای تهویه نشده که معمولاً هنگام استفاده از کانال کشی در گوشه دیوارها ایجاد می شود و همچنین عدم اختصاص ارتفاع پارکینگ به خود اشاره کرد. با استفاده از این روش بطور متوسط می توان نیم متر ارتفاع پارکینگ را کوتاهتر طراحی کرد .

۲ -کنترل دود : این استراتژی توسط کانال کشی غیر قابل انجام است و به کمک آن می توان در زمان آتش سوزی دود و محصولات آتش را در محدوده ای محصور و از محلهای از پیش تعیین شده به خارج هدایت کرد . برای اعطاء این قابلیت به سیستم در آن ازفنهای دو طرفه (Reversible) استفاده خواهد شد و دراین حالت امکان برقرار تهویه روزانه نیز به سهولت برقرار است .لازم به توضیح است در زمان آتش سوزی به علت غلظت دود بالا ، در نتیجه کم شدن میدان دید و داغ شدن محیط، یافتن و نزدیک شدن آتش نشان به آتش، کاری دشوار است. این سیستم علاوه بر قابل رویت کردن آتش ، با هدف سهولت نزدیک شدن به آتش و آسیب نرساندن حرارت به اجزاء ساختمان مخصوصاً بخش سازه ، عملکرد خود را تنظیم می نماید .

مزایای سیستم جت فن نسبت به سیستم کانال کشی:

۱- کاهش ارتفاع و استفاده بهینه از فضاها در پارکینگ : دیگر نیازی به کانالهای جاگیر در پارکینگهای بسته نمی باشد و می توان ارتفاع سقف طبقات پارکینگ و در نتیجه ارتفاع کل ساختمان را کاهش داد .

ارتفاع جت فن ها در بزرگترین نوع ، حدوداً پنجاه سانتیمتر است و در صورت بیرون زدگی تیر افقی در سقف می توان جت فن را به گونه ای نصب کرد که پایین ترین نقطه آن ، هم ارتفاع یا بالاتر از نقطه زیرین تیر افقی باشد . لذا هیچ افزایش ارتفاعی به پارکینگ تحمیل نمی شود.

۲- نصب انعطاف پذیر : آزمایش های مختلف نشان داده اند محل نصب جت فن می تواند تا دو متر نسبت به محل از پیش تعیین شده تغییر کند ، بدون اینکه کارایی آن تحت تاثیر قرار بگیرد . با این قابلیت در صورت بروز تداخل با سیستمهای زیر سقف پارکینگ می توان با سهولت مشکل را برطرف نمود .

۳- اختلاط کامل هوا : هنگام استفاده از کانال برای تخلیه هوا ، نقاط زیادی دارای هوای تخلیه نشده(Dead Corner) بوجود می آیند ولی استفاده از جت فن باعث اختلاط کامل هوا و رقیق شدن آلودگی در تمام نقاط می شود وبه علت استفاده از دمش به جای مکش در این روش هیچ نقطه تخلیه نشده ای باقی نمی ماند .

۴- صرفه جوئی در مصرف انرژی: در سیستم کانال کشی هنگام عدم استفاده از حسگرهای آلودگی ، یک فن بزرگ در تمام ساعات مشغول به کار است تا بدون توجه به میزان آلودگی فضای پارکینگ اقدام به تخلیه یا تزریق هوا بنماید. اگر در این روش از حسگرهای آلودگی نیز استفاده شود بازهم درصورت تائید آلودگی اندک در گوشه ای از پارکینگ ، فن بزرگی اقدام به تخلیه فضای عظیمی از پارکینگ می نماید ولی با توجه به اینکه جت فنها تحت یک کنترل هوشمند مرکزی فعالیت می کنند و با توجه به نوع و محل اعلام آلودگی یک یا چند جت فن با سرعت مناسب شروع به کار می نماید ،از این رو با استفاده از این سیستم می توان تا ۸۰% در هزینه جاری انرژی صرفه جوئی کرد .

۵- صرفه جوئی در هزینه: هنگام استفاده از جت فن نیازی به استفاده از کانال نیست . در ضمن افت فشار ناشی از کانال ها از بین خواهند رفت . لذا در مناطق ورودی و خروجی هوا به محیط می توان از فن های ضعیف تر و در نتیجه ارزان تر استفاده نمود.